Turizmde “Destinasyon” ne ifade eder?

 

İngilizce ve Fransızcadaki “destination” kelimesinin bir turizm terimi olarak dilimize  “destinasyon” şeklinde geçtiğini görüyoruz. Latince kökü “stenare” durdurmak, dikmek, mukavim kılmak fiilinden -de önekiyle türetilmiştir. Buna bağlı olarak, destinasyon, destinasyon tanıtımı veya destinasyon yönetimi gibi terimlerle de sıklıkla karşılaşmaktayız.

İngilizce kaynaklara göre “destination” kelimesinin anlamı; 1) Önceden saptanmış amaç veya mukadder olan, 2) Belirlenmiş bir amaç, önceden saptama, 3) Seyahat edilen yer veya bir şeyin gönderildiği yer, 4) Seyahat edilmeye veya uzun süreli kalmaya değer yer.

Görüldüğü gibi İngilizcede “destination” kelimesi, bize göre “destinasyon”, amacı önceden belirlenerek çıkılan seyahat anlamına gelmektedir. Bu tanım, gezme, görme, ziyaret, iş, dinlenme amaçlarıyla çıkılan seyahatlerin neticesinde varılan yerleri belirtmektedir. Kısacası bir “yer” ve "deneyim" ifade etmektedir. Söz konusu ibarenin orijinal dilindeki kullanımında turizmle de ilgili anlamları taşıdığı açık ancak dilimizdeki kullanımının insanların zihninde yukarıda bahsedilen her eylemi karşılayıp karşılamadığı da bir soru işareti olarak karşımıza çıkıyor.

Günlük hayatımızda zaman zaman “destinasyon” ve buna bağlı kavramları kullanırken zihinlerde farklı farklı kavramlar oluşmaktadır.

Bu nedenle turizm sektörünce çok kullanılan turizm destinasyonu ve destinasyon yönetimi kavramlarından ne anladığımızı açıkça belirtmek gerekiyor. Eğer dar anlamıyla düşünürsek “gidilecek yer” “seyahat edilecek yer” anlamlarını düşünür ve konuyu kapatabiliriz. Oysa ki turizm endüstrisini kavramak ve turizm yönetimini açıklamakla ilgili hususlarda “destinasyon” kelimesinin yeterli olması mümkün değil. En azından bizim dilimizde değil. Bu nedenle dilimizdeki başka kavramları da irdelemek gerekiyor. Örneğin “yöre” kelimesi: Türk Dil Kurumuna göre “destinasyon” kelimesinin karşılığı; varılacak yer olarak belirtilirken, “yöre” ise; bir bölgenin belli bir yer ve çevresini kapsayan sınırlı bölümünü, havali, mahal, civar anlamındadır. Algımızı biraz daha ortaya koyduğumuzda, belli bir coğrafi bölgede yer alan karakteristik özellikleriyle çevreden ayrılan bir yer, sınırlı bölüm, civar, mahal olarak düşünüyoruz.

Coğrafi sınırları belli bir fiziki ortam oluşturan ve karakteristik özellikleri ile çevresinden ayrılan yöre 4 temel bileşenden oluşmaktadır. Bunlar; doğal faktörler, beşeri faktörler, tarih ve geleneksel boyut ile coğrafi boyuttur. Burada söz konusu tanımın turizm amaçlı gidilen bir yerin özelliklerini daha derinlemesine içerdiğini görebiliriz. 

Böylece turizm destinasyonu kavramı zihnimizde daha çok belirginleştirmektedir. Yani destinasyon sadece gidilecek yeri değil; doğal, coğrafi, beşerî faktörlerin oluşturduğu kültürel bir alanı da ifade etmektedir. Destinasyonu bu şekilde değerlendirdiğimizde çok boyutlu bir algılama söz konusu olacaktır. Bu algı özellikle turizm faaliyetleri açısından bir destinasyonun, tipik özellikleri ile diğer yerlerden ayrılan, kendi özelliklerini kabul ettirmiş ve ziyaretçisine kendine has bir deneyim yaşatan, “gitmeye değer” bir yer ya da ürün olarak anlaşılmasını sağlamaktadır. Böyle algılanınca; destinasyon yönetiminin de çok boyutlu, çok disiplinli ve çok taraflı bir yaklaşıma sahip olması kaçınılmazdır.