Kriz Yönetiminde Paradigma Değişikliği: Belirsizliği Yönetmek

 

Dünyanın 2020’yi nitelerken en çok kullandığı kelime unprecedented (eşi benzeri görülmemiş) oldu. Koronavirüs ile ilgili okuduğumuz her haber, makale bu kelimeyle başladı ve bitti. Peki bu gerçekten eşi benzeri görülmemiş bir durum muydu? Modern zamanlar için evet! Yani bizim neslimiz böyle bir buhranla ilk defa karşılaştı. Bu yüzden yaşadığımız her şey hayatımızda ilk oldu.

Bundan sonra ne olacağı ile ilgili yorumlarımız ise hep bir isteği dile getirmekte ve eski yaşamlarımıza geri dönmeyi arzuladığımız yönündedir.

Öte yandan “yeni normal” nitelemesi var ki o da hayatın eskisi gibi olmayacağına işaret ediyor. Bu durumu şu anda yüzde yüz tarif etmek güç olabilir ancak net olan şey; 2021’de  belirsizliğe (uncertainty) alışmamız gerektiğidir. Önceden kriz -bunalım- zamanları diye nitelediğimiz dönemler (belirsizlikler ve zorluklar) yeni normalin ana karakteri oluyor. Dolayısıyla her şeyin net görüldüğü, tahmin edilebildiği hayatın yerini arada kalmışlık hali alıyor.

Turizm sektörümüz bahsedilen arada kalmışlık -belirsizlik- halini nasıl yönetmeli?

Konuya turizm perspektifimizi genişletmekle başlayabiliriz. Turizm, ekonomisi ve sosyolojisi ile çok boyutlu bir yapı ve bu özelliği nedeniyle günümüzde çok daha kompleks bir hale gelmiş durumda. Bu nedenle turizmi konuşurken sadece  dar bir çerçevede sektör kazancına odaklanmak turizmi hafife almak anlamına da gelmektedir. Bunun yerine, yaşanan şartları da göz önüne alarak içinde bulunduğumuz belirsizliği nasıl yöneteceğimize; yeni stratejilere odaklanmak gerekmektedir. Bunu gerçekleştirmenin ilk adımı; günümüz turizm olgusunu doğru tanımlamak ve bu gerçeklere uygun olarak bir turizm stratejisi ve yönetimi kurgulamak üzerine olmalıdır.

Turizm sektörümüz amaçlarını ve araçlarını netleştirdiği sürece bugünün insanının içinde bulunduğu belirsizliğe karşı kendini daha belirgin olarak konumlandıracak ve bu süreci etkin olarak yönetebilecektir. Aksi durumda ise yaşanan belirsizliğin geçici olduğunu sanmak ve her şeyin eski haline döneceğini düşünmek fazlaca iyimser bir tutum olacaktır. Bu noktada salgına karşı aşının geliştirilmesi kriz yönetiminin sadece bir yönü olup belirsizliği tamamen ortadan kaldırmayacaktır.

Şimdi hafızamızı yoklayıp turizmi doğrudan etkileyen krizleri hatırlamak için yakın tarihimize bakarsak şu yorumları da yapabiliriz: Körfez Savaşları’ndan itibaren değerlendirdiğimizde deprem, ikiz kulelere saldırı, ekonomik kriz, kuş gribi, global ekonomik kriz, Suriye iç savaşı, Ukrayna-Rus çatışması, terör olayları, darbe girişimi ve burada saymadığımız irili ufaklı bir dizi buhran zamanları… Hepsi de çeşitli oranlarda turizm endüstrimizi olumsuz etkilemiştir. Bazen krizi yaratan olayın ortadan kalkması bazen de süreç içinde krizin yönetilmesi ile söz konusu zamanları geride bıraktık.

Bugün yaşadığımız durum ise etkileri itibariyle sadece bir sağlık sorunu olarak görünmüyor. Bir sistem değişiminden ve yeni bir kültürden, dolayısıyla yeni ziyaretçi profilinden bahsetmeliyiz. Bu durumun şu anda dünyaya getirdiği ise sadece “belirsizlik”… İnsan hayatında, kurumların planlarında ve toplumların geleceklerinde…Belirsizlik her yerde! Fakat günün sonunda belirsizliği en iyi yönetenler krizi de en iyi yönetmiş olanlar olacaktır. Bunun da ön koşulu, yaşananları iyi tahlil edip ona göre yeni bir paradigma kurgulamaktır: Kriz yönetimi paradigması; edilgen değil etkin olmak ve belirsizlikleri görüp kendini ve amaçlarını belirli kılmaktan geçer.

 

İrfan ÖNAL

11 Ocak 2021