İçimizdeki Cevher*

 

Bir organizasyonun en önemli işlevi bilgi üretmek ve onu kullanmak, harekete geçirmek olmalıdır. Bu nedenle herhangi bir organizasyonu (şirket, kurum v.b.) bilgiyi işleme mekanizması olarak da görebiliriz. Böyle organizasyonlar “yeni bilgi” üretme sürecini iyi yöneten, buna göre tasarlanmış yapıdadırlar.

Japon şirketlerinin organizasyon yapısı, kültürle de ilişkili olarak, bilgi üretme sürecine dayanmaktadır. Her birey yeni bilgi üretme sürecinin bir parçası olarak düşünülür. Adeta varoluşun bir kanıtı olarak bilgi ve buna bağlı olarak girişimciliği teşvik eden yaşam ve iş kültürü bulunmaktadır. Söz konusu süreç soyut bilginin somut bilgiye dönüşmesi sürecidir.

İnsanların bilgisinde, yeteneğinde olan ve özümsedikleri ancak teori ve sistematik hale gelmemiş, hayatın içinde oluşan soyut bilginin somut bilgiye dönüşmesi, herkes için anlaşılır ve kullanılır hale gelmesi yeni bilginin ve gelişmenin temelini oluşturmaktadır. Bu süreci bir bilgi spiraline benzetebiliriz; Filozof M. Polanyi’nin belirttiği gibi “İfade edebileceğimizden daha fazlasını biliriz.” İnsanın içinde var olan soyut bilgi ve yetenek somuta dönüşerek teori ve sistematik hale geldiğinde ortaya aynı zamanda bir ürün veya hizmet de çıkmış olur. Bu durum yaygınlaşarak ve etkisini de artırarak yeni soyut bilgi ve yeteneklerin zeminini oluşturur. Tıpkı bir spiral gibi başlangıç noktasındaki bilgi yeni bilgiler doğurarak gelişir ve bir sonraki başlangıç noktası doğal olarak daha ileri bir noktada olur. Nonaka bu süreci SECI (Socialization, Externalization, Combination ve Internalization) modeli ile adlandırır. Kısaca, Japon kurumlarının yönetim modelini Batı kurumlarından ayıran en önemli özellik bu kültürel alt yapının desteklediği ve topluma yayılmış olan bütünün bir parçası olmak ve yeni bilgi üretme kültürüdür.

Birey ile organizasyon iç içedir ve bütünün iyiliği önde tutularak bireysel yeniden yaratım ve gelişim süreci de sağlanmış olur. Bu anlamda Japon sisteminde sloganlar önemlidir; yeni bilgi üretiminin tetikleyicisi ve destekleyicisidir. Öngörüler, sezgiler sloganlaşarak somut bilgiye erişme yolunda ve bilginin herkes için geçerli olması sürecinde önemli görev yaparlar. Batı düşüncesinde sloganlar marketing ile ilişkilendirilirken Japon sisteminde bilakis yeni bilgi üretme sürecinde bütün değerlerin ve yeteneklerin kullanılmasını sağlayarak sürecin anlamlandırılması işlevi görürler.

Peki, bizim kültürümüzde bu nasıldır? bilgiyi üretme, kullanma ve yaygınlaştırma konusunda eğitim sitemimizi nasıl tasarlamalıyız? Kurumlarımızı nasıl tasarlamalıyız? Hayatı nasıl tasarlamalıyız? Her birimizin içinde var olan tasarım yeteneğini nasıl geliştirebiliriz? Bu sorulara verilecek cevapları öncelikle içimizdeki cevheri ortaya çıkartmak için tasarımın ne olduğunu anlamaya çalışarak başlayabiliriz.

*Bu yazı (The Knowledge-Creating Company by Ikujiro Nonaka) adlı makalenin yorumudur.