Coğrafi İşaretler Neden Popülerdir?

 

Kalkınma için “rekabetçilik” paradigmasına dayalı olarak ülkemizde pek çok yörenin, ilin, destinasyonun tanıtım, markalaşma alanlarında yoğunlaşarak özgün kimliklerini ifade etmeye çalıştıklarını, böylece cazibe ve rekabetçiliklerinin iletişimini yaptıklarını görüyoruz.

Bölgesel farklılıkların, kimliklerin, maddi-manevi değerlerin önemi anlaşıldıkça bunların en önemli taşıyıcıları olan coğrafi işaretlerin de popüler olmasını anlayabiliriz. Coğrafi işaretler; kalitesi, ünü veya diğer karakteristik özellikleri belirli bir coğrafi kökenden kaynaklanan bir ürünü tanımlayan bir fikri mülkiyet hakkı olarak kabul edilmektedir. Cİ tescili alan ürünlerin, ait olduğu yöreyle özdeşleşmiş ve benzerlerinden ayrılan tipik özellikleri bulunmaktadır. Nitekim yöre, sadece iklim, toprak ve tarımsal faktörlerden etkilenen bir alan değil, aynı zamanda bir beşerî bilgi, beceri, yetenek, ustalık ve gelenek alanıdır. Ürüne tüm özellik, kalite ve tipikliğini veren de yöredeki bu doğal ve beşerî faktörlerin tümüdür.

İşte bu durumu çoklu bir ortamda, işbirliği ve farklı alanlar arasında bağlantılar kurarak multi-disipliner bir anlayışla değerlendirmek gerekmektedir.

Bu nedenle yöresel/bölgesel kalkınma anlayışı da çok katmanlı, çok aktörlü ve çok yönlü bir nitelik kazanmıştır ve yönetişim çok önemlidir. OECD’nin 2006 yılında açıkladığı yeni paradigmasına göre bölgesel kalkınma anlayışında dikkatleri sektörlerden yörelere, teşviklerden yatırımlara çekerek yerel kimlik ve özellikleri vurgulanmaktadır. Bu durum geçerliliğini korumaktadır, hatta Covid-19 etkisiyle daha da güçlenmiş ve önemi anlaşılmıştır. Kısacası, yaşadığımız hayat bize yörelerin “farklılıklarının” önemini hatırlatmaktadır. Coğrafi işaretler konusunu bir de bu yönüyle düşünmekte fayda var. Meseleyi sadece bir fikri mülkiyet tescili olarak görüp bunun yönetim, markalaşma ve kalkınma süreçlerini göz ardı edersek önemli bir değerimizin içini boşaltma tehlikesiyle karşı karşıya kalmamız içten bile değildir!